سازمان ماده ۱۸ با همکاری سه سازمان جهانی مسیحی ـ «درهای باز»، «همبستگی جهانی مسیحی» و «دیدهبان خاورمیانه» ـ هشتمین گزارش سالانه خود را درباره وضعیت مسیحیان ایران منتشر کرد. این گزارش که به بررسی وضعیت مسیحیان در سال گذشته میلادی میپردازد، با عنوان «قربانیسازی» (Scapegoats) انتشار یافته و بهویژه به موج بازداشت نوکیشان مسیحی پس از جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی با اسرائیل میپردازد؛ بازداشتهایی که با اتهاماتی چون «جاسوسی» و «مسیحیت صهیونیستی»، و بدون ارائه سند و مدرک صورت گرفتهاند.
این گزارش در ۳۰ بهمن ماه ( ۱۹ فوریه) و همزمان با سالگرد قتل ارسطو سیاح، کشیش نوکیش کلیسای اسقفی (انگلیکن) که تنها هشت روز پس از استقرار جمهوری اسلامی در شیراز به قتل رسید، منتشر شده است. در بخش دیگری از گزارش، به سرکوب اعتراضات سراسری پایان سال ۲۰۲۵ اشاره شده و آمده است که «واکنش به این اعتراضات هولناک بوده است؛ گزارشها از کشته شدن هزاران نفر، از جمله دستکم ۱۹ مسیحی، حکایت دارد». سازمان ماده ۱۸ و ائتلاف جهانی مسیحیان ایرانی با انتشار بیانیههایی جداگانه، ضمن همدردی با خانوادههای قربانیان، این سرکوب سازمانیافته و کشتار هزاران شهروند، از جمله کودکان، را محکوم کردهاند.
یافتههای کلیدی
تعداد مسیحیانی که در سال ۲۰۲۵ به اتهامهای مرتبط با باورها یا فعالیتهای دینی بازداشت شدند، تقریباً دو برابر سال قبل بود: ۲۵۴ نفر در مقایسه با ۱۳۹ نفر در سال ۲۰۲۴.
شمار مسیحیانی که حکم زندان، تبعید یا کار اجباری دریافت کردند نیز بیش از دو برابر شد: ۵۷ نفر در سال ۲۰۲۵ در برابر ۲۵ نفر در سال ۲۰۲۴.
در پایان سال ۲۰۲۵، ۴۳ مسیحی در حال گذراندن محکومیت بودند و دستکم ۱۶ نفر دیگر در بازداشت موقت به سر میبردند.
هرچند تعداد کل محکومیتها نسبت به سال قبل کمتر بود (۷۳ در برابر ۹۶)، مجموع طول احکام افزایش یافت: ۲۸۰ سال در سال ۲۰۲۵ در برابر ۲۶۳ سال در سال ۲۰۲۴، که نشاندهندهٔ صدور احکام سنگینتر است.
دستکم ۱۱ مسیحی در سال ۲۰۲۵ به ۱۰ سال زندان یا بیشتر محکوم شدند.
علاوه بر این، ۹ سال تبعید و در مجموع ۲۴۹ سال «محرومیت اجتماعی» (از جمله محرومیت از خدمات درمانی، اشتغال یا آموزش) برای مسیحیان صادر شده است.
در میان زندانیان میتوان به هاکوپ گوچومیان، شهروند ارمنستانی، و ژوزف شهبازیان،شهروند ارمنی، اشاره کرد که با احکام ده سال محکوم شده و در زندان اوین محبوس هستند . این روند در حالی است که حکومت ایران بارها ادعا کرده ارمنیها و آشوریها از تمامی حقوق شهروندی برخوردارند و حتی بازگشایی ایستگاه مترو «مریم مقدس» را نشانهٔ «احترام» به آنان معرفی کرده است، بیآنکه تغییری در قوانین تبعیضآمیز علیه این اقلیتهای مسیحی بهرسمیتشناختهشده ایجاد شود.
روندها
پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، بازداشت مسیحیان، بهویژه نوکیشان، بهشدت افزایش یافت و وزارت اطلاعات از «خنثیسازی» ۵۳ «عنصر آموزشدیده» ـ تعبیری که عملاً به مسیحیان انجیلی اشاره دارد ـ خبر داد.
گفتار نفرتپراکن علیه مسیحیان و دیگر اقلیتهای دینی در رسانههای رسمی و شبهرسمی افزایش یافت؛ از جمله در مرداد ۲۰۲۵، رسانههای دولتی ویدئویی منتشر کردند که در آن، تصاویر برخی مسیحیان بازداشتشده در یک گردهمایی در ترکیه، همراه با تصاویر کتابمقدسها و دیگر منابع مسیحی ضبطشده، بهعنوان «شواهد قاچاق کتابمقدس» به ایران نمایش داده شد.
مسیحیان فارسیزبان همچنان از داشتن کلیسای ساختمانی و برگزاری آزادانهٔ مراسم دینی در داخل کشور محروماند و غالباً ناگزیرند مراسم خود را در منازل (کلیساهای خانگی) ـ که دائماً هدف یورش نیروهای امنیتی است ـ یا در کشورهای همسایه برگزار کنند.
کتابمقدس به زبان فارسی بارها در جریان حمله به منازل مسیحیان و کلیساهای خانگی توقیف شده و حتی در دادگاه علیه آنان بهعنوان مدرک جرم استفاده میشود؛ برای نمونه، یکی از اتهامات علیه هاکوپ گوچومیان، که به ده سال زندان محکوم شده، «نگهداری هفت جلد انجیل به زبان فارسی» عنوان شده است.
نقش سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بازداشت و بازجویی مسیحیان پررنگتر شده است؛ نهادی که بهدلیل نقش اساسی در سرکوب و کشتار معترضان در دیماه، از سوی اتحادیه اروپا در فهرست سازمانهای تروریستی قرار گرفته و پیشتر نیز در کانادا، آمریکا و استرالیا هدف تحریمهایی مشابه بوده است.
شهروندانی که به توزیع کتابمقدس میپردازند، بهطور خاص هدف قرار گرفتهاند و گزارشها از بدرفتاری شدید با بازداشتشدگان، از جمله ضربوشتم، تهدید و فشار برای «توبه»، و یا «الزام به حضور در کلاسهای بازآموزی معارف اسلامی» تحت نظر حوزه های علمیه و یا در «کلینیک های فرقه درمانی» حکایت دارد.
استفاده از ماده ۵۰۰ و ۵۰۰ مکرر قانون مجازات اسلامی برای تعقیب مسیحیان، بهویژه نوکیشان، بهطور چشمگیری افزایش یافته است؛ این مواد، برای کسانی که متهم به «تبلیغ علیه دین مقدس اسلام» و همزمان دریافت حمایت مالی یا سازمانی از خارج کشور میشوند، مجازاتهایی تا حداکثر ۱۰ سال زندان پیشبینی میکند.
نهادهای بینالمللی، از جمله سازمان ملل، در قطعنامههای اخیر خود خواستار اصلاح یا لغو این مواد مبهم و سرکوبگر شدهاند.
فعالیتهای خارجی مسیحیان ایرانی، از جمله شرکت در سمینارهای الهیاتی در ترکیه و دیگر کشورها، بهشدت رصد میشود و گاه بهعنوان «مدرک» در پروندههای امنیتی آنان مورد استفاده قرار میگیرد.
توصیهها
در بخش پایانی، گزارش مشترک سازمان ماده ۱۸ و سازمانهای همکار، مجموعهای از توصیههای عملی را خطاب به حکومت ایران و جامعهٔ جهانی مطرح میکند، از جمله:
بازگشایی «انجمن کتابمقدس» که از سال ۱۹۹۰ در وضعیت «تعطیلی موقت» باقی مانده است.
آزادی بیقیدوشرط مسیحیان و سایر اقلیتهای دینی که صرفاً به دلیل باورها یا فعالیتهای دینیشان بازداشت شدهاند.
بازگشایی کلیساهای بستهشده و تعیین مکانهایی شفاف و قانونی برای عبادت مسیحیان فارسیزبان، بدون ترس از بازداشت و پیگرد.
درخواستها از جامعهٔ بینالمللی
پایبند کردن ایران به تعهداتش در چارچوب حقوق بینالملل، بهویژه در حوزهٔ آزادی دین یا باور، از طریق سازوکارهای دیپلماتیک و حقوقی موجود.
تضمین رسیدگی منصفانه و مبتنی بر شواهد به درخواستهای پناهندگی مسیحیان ایرانی، با توجه به خطر جدی آزار در صورت بازگشت.
درخواست از سازمان ملل، گزارشگران ویژه و هیئت حقیقتیاب برای گنجاندن وضعیت مسیحیان ـ بهویژه نوکیشان ـ در همهٔ گزارشهای مربوط به نقض حقوق بشر در ایران.
تشویق دولتها به موضعگیری علنی و نیز پیگیریهای دیپلماتیک غیرعلنی در برابر نقض حقوق مسیحیان ایرانی و دیگر اقلیتهای دینی.
منبع:ماده 18
