بر پایه تازهترین دادههای تجمیعی هرانا تا پایان روز سیوششم از آغاز اعتراضات، مجموع جانباختگان تأییدشده به ۶۸۴۲ نفر رسیده است. بر اساس این آمار، ۶۴۲۵ نفر از جانباختگان در دسته «معترضان» ثبت شدهاند و ۱۴۶ نفر نیز در بخش «کودکان زیر ۱۸ سال» قرار دارند. همچنین ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت و ۵۷ نفر «غیرنظامی-غیرمعترض» گزارش شدهاند. ۱۱۲۸۰ مورد همچنان در دست بررسی قرار دارد. در همین بازه، شمار مصدومان غیرنظامی ۱۱۰۲۱ نفر، بازداشت دانشجو ۹۴ مورد، اعترافات اجباری ۲۹۶ مورد و احضارها ۱۱۰۴۶ مورد ثبت شده است. همچنین مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده ۶۶۴ مورد در ۲۰۷ شهر و ۳۱ استان گزارش شده است.
در روز سیوششم، روندها عمدتاً حول سه محور قابل مشاهده بود. تداوم بازداشتهای پراکنده در شهرهای مختلف (بهویژه در میان دانشجویان، نوجوانان و فعالان مدنی)، افزایش فشار و تهدید در حوزه درمان و رسیدگی به مجروحان، و در سطح رسانهای، واکنش گسترده به پخش یک برنامه توهینآمیز در تلویزیون حکومتی. همزمان، انتشار فهرست اسامی جانباختگان از سوی دفتر ریاست جمهوری نیز با واکنشها و پرسشهای متعدد همراه شد.
تداوم فشار بر وکلا و پزشکان
گزارشهای تجمیع شده نشان میدهد فشارهای امنیتی در روزهای اخیر تنها به بازداشتهای خیابانی محدود نمانده و به حوزههایی رسیده که نقش مستقیم در حمایت از شهروندان در بحران دارند؛ از جمله پزشکان، پرستاران و در سطح حقوقی، روند دسترسی به دفاع و پیگیری پروندهها.
در حوزه درمان، سازمان نظام پرستاری در بیانیهای اعلام کرد که در جریان اعتراضات اخیر، دستکم سه نفر از اعضای جامعه پرستاری در محل خدمت، در مسیر رفتوآمد یا پس از پایان شیفت کاری جان خود را از دست دادهاند و دستکم سه پرستار دیگر نیز دچار جراحت شدهاند. این نهاد همچنین از دریافت نشدن گزارش «تأییدشده» درباره بازداشت پرستاران صرفاً به دلیل انجام وظایف حرفهای خبر داد، اما در عین حال اعلام کرد تاکنون ۱۸ پرستار احضار شدهاند که عمدتاً به دلیل فعالیتهای خارج از حوزه کاری عنوان شده است.
همزمان، روزنامه شرق به نقل از روایتهای منتشرشده از مراکز درمانی گزارش داد که بخشی از کادر درمان از تماسهای هشدارآمیز، فشارهای غیرپزشکی و پیامدهای رسیدگی به مجروحان ابراز نگرانی کردهاند؛ روندی که از نگاه برخی منابع میتواند هم تصمیمگیری حرفهای را تحت تأثیر قرار دهد و هم موجب کاهش مراجعه مجروحان به مراکز درمانی شود. در کنار این گزارشها، بازداشت یک پزشک نیز در فهرست بازداشتهای مرتبط با اعتراضات ثبت شده است؛ از جمله علیرضا گلچین که نام او در گزارش بازداشتهای اخیر آمده است.
در واکنش به این وضعیت، انجمن جراحی لاپاروسکوپی ایران با صدور بیانیهای «هرگونه مداخله، محدودیت یا فشار در فرآیند درمان» را مغایر اصول اخلاق پزشکی دانست و خواستار تضمین «امنیت شغلی» و «استقلال حرفهای» کادر درمان شد. در سطح بینالمللی نیز بیش از ۱۳۰ پزشک، پرستار و عضو کادر درمان در بریتانیا با انتشار نامهای سرگشاده، هدف قرار دادن کادر درمان به دلیل مداوای مجروحان را محکوم کرده و در متن نامه به گزارشهایی درباره تهدید، بازداشت و زندانی شدن درمانگران اشاره کردهاند.
در پی اعتراضات دیماه، چندین وکیل دادگستری عضو کانون وکلای استان فارس و کهگیلویه و بویراحمد در شیراز بازداشت شدهاند. علی شایانمنش، عضو هیئتمدیره این کانون، گفته است «شش وکیل» بازداشت شدهاند که یک نفر آزاد و پنج نفر همچنان در بازداشت هستند و تا زمان گزارش، اطلاعاتی درباره دلایل بازداشت و عناوین اتهامی آنها منتشر نشده است.
بازداشت و برخوردها ادامه دارد
در روز سیوششم، بازداشتها و برخوردهای امنیتی در نقاط مختلف ادامه یافت. بخش قابل توجهی از گزارشها به بازداشت دانشجویان، نوجوانان و شهروندان در چند استان اختصاص داشت. در تبریز، محمد محمدزاده بازداشت شد. در تهران نیز بهداد پیری و رضا وفایی بازداشت شدند. در دهدشت، عرفان جوادی (دانشآموز ۱۷ ساله) بازداشت شد و در ایلام نیز نامهایی از جمله حسین شکری، صابر بسطامی، نورالدین چلنگر، فرج ارسن، الیاس جوانمرد و احمد شیخی در شمار بازداشتشدگان گزارش شدهاند.
در گزارشی دیگر، بازداشت ۹ دانشجو و یک پزشک در ارتباط با اعتراضات ثبت شده است؛ از جمله نیایش مظفری، امیرحسین حیدری، عرفان پرورش، امیرمحمد ابریشمی، محمد سیادت، حمزه علیمرادی، شایان خدایار (از دانشجویان ساکن گرگان)، همچنین امیرسینا مستقیم در تهران و محمدحسین طالبی در آمل.
در ادامه این روند، رضا طاهری (معلم ساکن کرج)، امیرحسین خوجندی (شهروند ساکن رامسر) و حمیدرضا وطنی نیز بازداشت شدهاند.
بازداشت نوجوانان و شهروندان در شهرهای دیگر نیز گزارش شده است. سعدی ایرانی در پیرانشهر و امیرعلی بابایی (نوجوان ۱۷ ساله) در گرگان بازداشت شدند. همچنین آریا شیخینسب در مسجدسلیمان و عرفان اسفندیاری (نوجوان ۱۷ ساله) در اصفهان بازداشت شدهاند.
در سطحی گستردهتر، گزارش شده که ۲۲ شهروند در استانهای گلستان، بوشهر و یزد بازداشت شدهاند. همزمان، انتشار یک ویدیو با محتوای «اعترافات اجباری» از یک شهروند بازداشتشده در گلستان نیز گزارش شده است؛ ویدیویی که درباره شرایط ضبط و صحت روند اخذ آن، اطلاعات روشنی ارائه نشده است.
در قزوین نیز اداره کل اطلاعات از بازداشت ۱۵۸ شهروند در ارتباط با اعتراضات خبر داده است. در گزارشهای منتشرشده، ادعا شده بخش قابل توجهی از بازداشتشدگان «غیربومی» بودهاند.
پخش برنامه توهینآمیز در تلویزیون حکومتی درباره پیکر جان باختگان
در یکی از برنامههای تلویزیونی صداوسیما، یک آیتم در قالب «مسابقه» پخش شد که در آن درباره محل نگهداری پیکر جانباختگان اعتراضات، پرسشی با گزینههایی تحقیرآمیز و طنزآلود مطرح شد. انتشار این بخش با واکنش گسترده در فضای عمومی همراه شد و انتقادهای فراوانی را درباره عادیسازی خشونت و بیاحترامی به جانباختگان و خانوادههای آنان برانگیخت.
پس از بالا گرفتن واکنشها، اعلام شد مدیر شبکه افق برکنار و برنامه خط خطی متوقف شده است. این تصمیم، اگرچه در سطح مدیریتی بهعنوان پاسخ به انتقادها مطرح شد، اما در افکار عمومی پرسشهایی را درباره سازوکار نظارت بر محتوا، مسئولیت تولیدکنندگان و تکرارپذیری چنین رویکردهایی در رسانههای حکومتی ایجاد کرده است.
انتشار لیست اسامی کشتهشدگان توسط دفتر ریاست جمهوری
دفتر ریاست جمهوری ایران اعلام کرد فهرستی شامل مشخصات ۲۹۸۶ نفر از جانباختگان «حوادث اخیر» منتشر شده و اختلاف ۱۳۱ نفر با آمار اعلامشده قبلی را به «مجهولالهویه بودن» نسبت داد. انتشار این فهرست، به دلیل ماهیت کمسابقه آن، در فضای عمومی بازتاب گستردهای داشت و از سوی برخی ناظران بهعنوان تلاش برای کنترل روایت رسمی درباره تلفات تلقی شد.
با این حال، بررسیهای اولیه نشان میدهد فهرست منتشرشده با نشانههای شتابزدگی همراه است: گزارشهایی از غلطهای املایی، موارد تکراری و نیز ناقص بودن برخی ردیفها (از جمله نبود برخی جزئیات هویتی در کنار درج شماره ملی) مطرح شده است. علاوه بر این، فهرست منتشرشده فاقد اطلاعات کلیدی مانند زمان و مکان کشته شدن، نوع وضعیت فرد (معترض/غیرمعترض/نیروی حکومتی) و شرح شرایط وقوع است؛ امری که کار را برای راستیآزمایی عمومی و نیز برای پاسخگویی روشن دشوار میکند. در عین حال، این فهرست میتواند از منظر تطبیق نامها با دادههای موجود و شناسایی برخی موارد جاافتاده در فهرستهای مستقل، اثر عملی محدودی داشته باشد.
آمار بهروزشده (تجمیعی) تا پایان روز سیوششم از آغاز اعتراضات
🔳 جمع کل رخدادهای اعتراضی ثبتشده: ۶۶۴
🔳 تعداد شهرها بدون تکرار: ۲۰۷
🔳 تعداد استانها بدون تکرار: ۳۱
🔳 مصدوم شده غیرنظامی: ۱۱۰۲۱
🔳 بازداشت دانشجو: ۹۴
🔳 اعترافات اجباری: ۲۹۶
🔳 احضارها: ۱۱۰۴۶
🔳 جمع کل معترضان کشتهشده: ۶۴۲۵
▪️ از جمله کودکان: ۱۴۶
▪️ نظامیان/حکومتی: ۲۱۴
▪️ غیرنظامی-غیرمعترض: ۵۷
🔳 جمع کل کشتهشدهها: ۶۸۴۲
🔳 موارد در دست بررسی: ۱۱۲۸۰ مورد
جمعبندی
روز سیوششم در حالی سپری شد که تداوم بازداشتها—از دانشجویان و نوجوانان تا معلمان و فعالان مدنی—همچنان یکی از محورهای اصلی تحولات بود و در کنار آن، فشار بر حوزه درمان و رسیدگی به مجروحان پررنگتر دیده شد. از سوی دیگر، پخش یک آیتم توهینآمیز در تلویزیون حکومتی درباره پیکر جانباختگان با واکنش گسترده مواجه شد و در نهایت به برکناری مدیر شبکه و توقف برنامه انجامید. همزمان انتشار فهرست اسامی جانباختگان از سوی دفتر ریاست جمهوری، اگرچه رخدادی کمسابقه بود، اما به دلیل نبود جزئیات کلیدی و وجود نشانههایی از شتابزدگی، خود به منشأ پرسشها و تردیدهای تازه تبدیل شد.
